M [+]31 6 5359 4863

Email: info@rokersbelangen.nl 

rokersbelangen-02.jpg

Je mag het niet zeggen, maar... roken is best cool

 

De sigaret werd ergens in de negentiende eeuw uitgevonden, maar het duurde even voordat het daadwerkelijk een populair rookartikel werd.
De geschiedenis van de sigaret is dus nog maar een korte. Tabak was al wel eeuwen voor handen.
De Maya's schijnen er al duchtig op los gepaft te hebben met sigaren, en de indianen bezegelden menige ceremonie met een pijp, met name die waarin vrede werd gesloten met een andere stam. Maar dit betrof dus tabak die werd gerookt in een pijp, dan wel gerold in een dekblad, níet in een vloeitje.


Nee, het was de sigaar die rond 1900 het preferred tabaksartikel was van zowel de gewone als de vooraanstaande man in Nederland. De tabakshandel, die zich vooral in en rond Eindhoven concentreerde, was een bloeiende branche.
Rond de eeuwwisseling was het zelfs de dragende industrie in Eindhoven, al zou Philips daar snel korte metten mee maken. (Wel is Nederland nog altijd het grootste exportland van sigaren.)
Maar de economisch zware jaren in de eerste helft van de vorige eeuw gooiden roet in het eten van de – relatief dure - sigaar.
Wereldoorlogen, crisisjaren, malheur alom. De sigaret, die veel goedkoper was om te produceren, werd een populair alternatief.
Dat economische argument is niet de enige verklaring voor het succes. Zoals in elk marketingboek staat te lezen: wie een product wil populariseren, heeft ambassadeurs nodig.
En de ambassadeurs van de sigaret, dat waren de Amerikaanse en Canadese soldaten die ons vanaf 1944 kwamen bevrijden. Zij hadden sigaretten in hun rantsoen zitten, die ze naar believen uitdeelden onder de bevrijde bevolking.
Dat ze bij de Duitse Wehrmacht vooral pijp rookten, maakte de zaak voor de 'goede' sigaret alleen maar sterker.

Daarmee had de sigaret een protagonist die de wind in de zeilen had. Na de Tweede Wereldoorlog was het Amerika die in zowel economische als culture zin het heft in handen nam.
De Verenigde Staten leverde, vooral via de route die Hollywood heette, de rolmodellen wiens eigenschappen werden gekopieerd. Humphrey Bogart, James Dean: op de onderlip van de coole Amerikaanse acteur hing steevast een sigaret, evenals op die van de film noir-held uit de Franse of Italiaanse cinema.


Cruciaal voor de definitieve doorbraak van de sigaret (afgezien uiteraard van dat ene kleine detail dat nicotine heet): de sigaret werd zowel door de gevestigde orde als door de jongerencultuur omarmd. Roken was cool, óndanks het feit dat ook je vader het deed. Want Keith Richards rookte. En Jimi Hendrix rookte.
En Serge Gainsbourg. Zelfs John Lennon rookte. En Bob Dylan. Welke jeugdheld rookte er eigenlijk niet?


En ondertussen rookten ook de Amerikaanse soldaten vrolijk door. De Vietnamoorlog wordt altijd gezien als een trauma voor Amerika, een oorlog die als allereerste 'tv-oorlog' een pr-drama was voor het imago van de Verenigde Staten.
Maar Lucky Strike, Pall Mall en Chesterfield hadden zich geen betere reclame kunnen wensen dan de Amerikaanse soldaat. Kijk er de archiefbeelden of de latere bioscoopfilms (Platoon, Full Metal Jacket) maar op na: vaste accessoire van de Amerikaanse soldaat was het pakje sigaretten achter de band van zijn helm.


Hoe navrant het ook klinkt: een coole oorlog was het wel. Zelfs de protestsongs tegen die oorlog waren cool, zoals Marvin Gaye's What's going on.
Zo bleef de sigaret eigenlijk tegen weer en wind overeind. Het hoorde in filterloze Franse vorm bij de intellectuelen in Parijs (Gitanes), bij de man die zich een stoere loner voelde (de Camel-cowboy) en bij de jonge vrouw die carrière maakte (Virgina Slims); iedere subcultuur kreeg zijn eigen sigaret.


Het Amerikaanse sigarettenmerk Kool, dat al sinds 1933 bestaat, adopteerde het begrip 'cool' en richtte zich op de Afro-Amerikaanse consument. (Vooral met mentholsigaretten, wat opvallend is omdat dat nu juist de meest uncoole sigaretten zijn; ze staan in de hiërarchie ergens tussen de nicotinepleister en de elektronische sigaret.)
De jaren dat sporthelden reclame maakte voor sigaretten (Johan Cruijff: 'Rook verstandig: Roxy Dual') en het zelfs een helende werking werd toegedicht, liggen ver achter ons. De schadelijke werking van de sigaret is alom bekend.
In publieke ruimtes is het verboden en op televisie zie je niemand meer roken. Roken wordt tegenwoordig als asociaal verondersteld; reden waarom Obama er in Amerika zo stiekem over moet doen.
Toch rookt nog altijd zo'n kwart van de Nederlanders boven de achttien jaar sigaretten. Ondanks al die publicitaire tegenwerkingen, blijft dat cijfer al jaren stabiel.

Misschien is de nieuwe asociale associatie juist weer de redding van de sigaret. Hans Teeuwen rookte als gast in het programma Zomergasten, waarna het land te klein was. Waarmee we weer terug zijn in de jaren vijftig en zestig, de decennia waarin de anti-held sigaretten rookte.
Daar blijft de sigaret dan toch meer versmolten, zoals de pijp niet los gezien kan worden van de wijze, oude professor, en de sigaar een metafoor is voor de corporate dikke deur.


Een mannelijk accessoire is de sigaret al die jaren wel gebleven, ondanks pogingen van de tabaksindustrie om ook vrouwen er aan te krijgen.
De verhouding tussen rokende mannen en vrouwen is twee staat tot een. Dat pleit dan, zou je kunnen zeggen, eigenlijk wel weer voor de vrouw als meer autonomere denker, maar dat is weer een heel ander verhaal.
ARNO KANTELBERG

e-max.it: your social media marketing partner