Angstaanjagende waarschuwingen op pakjes sigaretten werken niet. Dat schrijven onderzoekers van de Universiteit Maastricht in een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Health Psychology Review. Teksten als 'Roken is dodelijk' of foto's van zwartgeblakerde longen kunnen zelfs het tegenovergestelde effect hebben, waarschuwt onderzoeker Gjalt-Jorn Peters.

"Mensen die er niet van overtuigd zijn dat ze kunnen stoppen met roken, kunnen wanneer ze bang gemaakt worden in de defensie schieten en daardoor meer gaan roken. Dat kan niet de bedoeling zijn." De onderzoekers pleiten er dan ook voor dat de angstaanjagende waarschuwingen van de pakjes gehaald worden.

Mogelijk brengen de waarschuwingen zelfs schade toe. Volgens professor Marc Benninga bleek uit een onderzoek van het het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, dat kinderen met chonische buikpijn meer werden geholpen met de suggestie dat er niets mis was met hun spijsvertering, dan wanneer de kinderen een pijnstiller kregen. Hoe zou het dan gaan met de negatieve suggestie bij mensen die zich voor gaan stellen dat hun longen zwartgeblakerd zijn met teer? Zouden die dan ook automatisch klachten gaan ontwikkelen? Het zogenaamde nocebo-effect?

Als de suggestie dat je gezond bent kan genezen, dan moet de suggestie dat je ongezond leeft je ook ziek kunnen maken. Dan kan een bericht over mogelijke kankerverwekkende stoffen in de lucht al dodelijk zijn, ook al krijg je de stof zelf niet eens binnen. En dan maken de waarschuwingen dat roken doodt, meer slachtoffers dan de nicotine in de tabak. Er zou dus eigenlijk een waarschuwing onder moeten staan: het lezen van deze waarschuwing kan uw gezondheid ernstig schaden.

"Als je mensen wil motiveren om hun gedrag te veranderen, is het zaak om dat niet te emotioneel te brengen. De nadruk leggen op de negatieve consequenties werkt maar voor een bepaalde groep mensen: alleen de mensen die geloven dat ze kunnen stoppen met roken." Daarom is het volgens Peters belangrijk om de boodschap anders te formuleren. "Wellicht kunnen er tips op de pakjes komen te staan: 'koop minder sigaretten' of 'vermijd situaties waarin je meestal rookt' of 'vertel je vrienden dat je wil stoppen'.

Ik heb alleen niet het gevoel dat die slogans helpen. Sterker nog, ik heb net weer een sigaretje opgestoken. Is er iemand die een tekst kan bedenken die niet suggereert dat ik een langzame pijnlijke dood ga sterven en mij toch van het roken afhelpt?

Anders blijft er voor Stivoro Expertisecentrum voor tabakspreventie maar een oplossing over: prijs verhogen. Volgens de stichting heeft een verdrievoudiging van de prijs van tabak tussen 1990 en 2005 in Frankrijk tot een halvering van het aantal rokers geleid. Het kan natuurlijk ook zijn dat het hier om een 'natuurlijke afvloeiïng' ging.