Tweet

In Nederland straks ook merkloze sigaretten ?

Arts, publicist en hoogleraar Ivan Wolffers over de verpakking van sigaretten. Natuurlijk in Nederland heb je al pittige waarschuwingen (‘Roken is dodelijk’) waar je niet om heen kunt. In Australie gaan ze een forse stap verder: Geen logo’s, wel gruwelplaatjes. Goed idee? Starks ook op junkfood en alcohol? Of gaat dat te ver?

Australië verbiedt kleurrijke tabaksverpakking met merklogo

Sinds het begin van de jaren negentig dringen overheden met beleid het roken steeds verder terug. Het komt neer op beperking van promotie van roken en voorlichting gericht op kinderen. Om met de promotie te beginnen, tabaksreclames op radio, televisie en in de openbare ruimte zijn inmiddels vrijwel overal verboden. Ook het sponsoren van grote manifestaties – van feesten tot sportevenementen zoals de Formule – races – is iets uit het verleden.

Uit onderzoek is gebleken dat de zwaarst geadverteerde sigaretmerken het meest geliefd waren bij jongeren. Er bleek een directe relatie tussen de promotie en de populariteit, hetgeen regelrecht samenhangt met de lifestyle die het sigarettenmerk uitstraalt.

In Australië is in augustus 2012 bepaald dat de verpakking van tabaksartikelen geen merklogo meer mag hebben en er een foto van de gevolgen van het roken op moet.De felle gekleurde verpakking blijkt namelijk aantrekkelijk en wordt sneller gekocht. Voor verstokte rokers maakt het niet uit, maar bij het eerste contact is het wel belangrijk.

Als een saaie verpakking het sexappeal van rookartikelen minder kan maken, dan is het een zinvolle vernieuwing. De tabaksindustrie voelt er overigens niets voor en beroept zich op het recht op vrije meningsuiting om een verpakking te maken naar eigen smaak en wensen. Het eerste appel van de tabaksindustrie tegen de beslissing van de Australische overheid is inmiddels afgewezen. De EU overweegt nu om het Australische voorbeeld te volgen.

Het betekent dat er nog maar eens goed gediscussieerd moet worden over de definitie van vrije meningsuiting. Daarbij zouden de volgende punten aan de orde moeten komen:

• Valt adverteren voor wat dan ook onder de vrije meningsuiting?
• Betekent het dat vrije meningsuiting voor geldt voor commerciële uitingen?
• Hoe moeilijk is het voor commerciële uitingen (fabrikanten) om zich aan een publiek oordeel te onttrekken?
• Hoe moeilijk is het voor de overheid om commerciële uitingen te reguleren? Er is op het gebied van tabaksreclame immers al een hoop tot stand gebracht.
• Wat zijn precies commerciële uitingen?
• Mag de overheid valse en misleidende advertenties verbieden?
• Hoe doen we het eigenlijk met verboden producten?
• Hoe moet je als overheid reageren als de regel- en wetgeving ongewenste effecten blijkt te hebben?
• Welke vormen van adverteren zijn niet in strijd met de wet op vrije meningsuiting?

Het zal duidelijk zijn dat deze uitgangspunten niet alleen gelden voor reclame voor tabak, maar ook voor alcoholhoudende dranken en voor junkfood.

Nieuwsarchief >>