Vandaag las ik in de krant dat het slecht gaat met het café. Ieder jaar zijn er weer minder dan het jaar daarvoor. Of het rookverbod daar iets mee te maken heeft, wil men niet zeggen. Maar sprekend voor mezelf: ja, ik ga sinds dat verbod beduidend minder naar het café dan daarvoor. Naar de koffiesalon, waar ik vroeger de dag begon met het doornemen van de ochtendkranten met een lekkere koffie en een sigaret, nee, dat doe ik ook niet meer. En ook al kunnen de uitbaters er niets aan doen, het gevoel welkom te zijn is gewoon minder, als ‘je maar naar buiten moet’. Voeg daarbij (ook weer een éénpersoonssteekproef) dat juist klanten van café’s vaak roken of zich daar niet aan storen (die mensen waren dus de klandizie), nu wegblijven. Waarom ongezellig buiten roken en drinken als je het thuis ook binnen kan? En natuurlijk ga ik nog naar de kroeg,maar echt, waar het vroeger zowat iedere dag wel even was is het nu 2 keer per maand. En als gezegd: ik ben niet de enige voor wie het zo werkt. En een nieuwe klandizie, die is er nog niet echt, want van de weeromstuit blijven ook de mensen die met roken wel konden leven weg, omdat de vanzelfsprekendheid dat ‘iedereen er is’ weg is. En of mensen die eerder wegbleven omdat het roken ze niet beviel nou zulke kroegtijgers zijn? Nee natuurlijk, anders waren we wel eerder gekomen. Ook werden er (en er is nooit enige wet geweest die zich daartegen verzette, tegen het openen van een rookvrij café) niet of nauwelijks rookvrije café’s geopend, blijkbaar omdat daar geen vraag naar was. Was het anders, dan waren die café’s er wel geweest, niet? Nu is er wel een wet, en wel een die het de eigenaren van café’s verbiedt hun eigendom te gebruiken zoals zij willen. Enfin, gelukkig mogen ze nog wel zelf failliet gaan, dus helemaal communistisch is het hier nog niet.
Een ernstig effect van de teloorgang van het café-wezen is dat er geen borrelpraat meer is. Borreltafelpraat, als iets niet bevalt, dan is het borreltafelpraat. Maar wat moet een samenleving zonder borrelpraat, want is niet de borreltafel de plaats bij uitstek waar de waarheid wordt gezegd? De waarheid die elders niet gezegd mag worden maar waarvan het goed is dat er desondanks over wordt gesproken.
Ben ik overdreven achterdochtig als ik als een van de meest kwalijke effecten van het rookverbod zie, dat de borreltafel leger wordt, mensen elkaar minder vaak/anders zien en de waarheid (dronken mensen en kleine kinderen, niet?) zeggen en elkaar minder dan vroeger buitenhuis treffen. Ben ik overdreven achterdochtig als ik zeg dat dat één van de redenen (de andere was de training in slavernij, en die stofzuiger die kan wel een tandje minder, want iets anders moeten we met zijn allen niet willen, niet?) was voor het rookverbod: het om zeep helpen van ongedwongen contacten buiten de deur op een manier die iedereen een reden gaf het huis uit te gaan en aanmerkelijk meer te betalen voor een glas wijn dan thuis?
En natuurlijk, je kan nog steeds naar het café, en je kan buiten gaan staan roken, en je kan etc. etc. etc. Maar als zoveel mensen het niet meer/minder vaak doen dan is er iets verloren gegaan: het spontane contact, het zaad van de opstand, en als ik zie hoe keihard dictatoriaal de EU (en dus ook onze staat) tekeer gaat, dan kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat dit alles met opzet is gebeurd.

Door Caroline Vonhoff